Taalgids Hongaars: verschil tussen versies

194 bytes toegevoegd ,  4 jaar geleden
→‎Werkwoorden: opmaak in een tabel
(→‎Werkwoorden: opmaak in een tabel)
Het lastigste deel van de vervoeging is de rol van het lijdend voorwerp. Er zijn twee hoofdtypen van vervoeging: de onbepaalde en de bepaalde vervoeging.
{|class="wikitable" style="font-size:90%;line-height:100%;"
# de <span style="background-color:#DDFFDD;">&nbsp;'''onbepaalde vervoeging'''&nbsp;</span> wordt gebruikt als het lijdend voorwerp "onbepaald" is; dit is het geval als het onduidelijk is waarover het gaat, bijvoorbeeld:
|-
#* er staat geen of een een onbepaald lidwoord of een telwoord voor (bv.: egy ház'''at''' = ''een huis'', sok autó'''t''' = ''veel auto's'', három forint'''ot''' = ''3 forint''),
# de!width="33%"|De <span style="background-color:#DDFFDD;">&nbsp;'''onbepaalde vervoeging'''&nbsp;</span> wordt gebruikt als het lijdend voorwerp "onbepaald" is; dit is het geval als het onduidelijk is waarover het gaat, bijvoorbeeld:.
#* er is geen bezitsaanduiding achter het lijdend voorwerp staat,
# de!width="33%"|De <span style="background-color:#FFDDDD;">&nbsp;'''bepaalde vervoeging'''&nbsp;</span> wordt gebruikt als het lijdend voorwerp "bepaald" is; dit is het geval als het lijdend voorwerp specifiek en duidelijk is:.
#* er is geen geen aanwijzend voornaamwoord voor het lijdend voorwerp staat,
!rowspan="2" width="34%"|Voorbeelden lijdend voorwerp
#* er is geen verwijzing naar een al eerder genoemd of bekend verondersteld lijdend voorwerp,
|-
#* als het een 1<sup>ste</sup> of 2<sup>de</sup> persoon lijdend voorwerp betreft, te weten: engem(et) = ''mij'', téged(et) = ''jou'', minket = ''ons'', titeket/beneteket = ''jullie''
!Dit is het geval als het onduidelijk is waarover het gaat:
# de <span style="background-color:#FFDDDD;">&nbsp;'''bepaalde vervoeging'''&nbsp;</span> wordt gebruikt als het lijdend voorwerp "bepaald" is; dit is het geval als het lijdend voorwerp specifiek en duidelijk is:
!Dit is het geval als het lijdend voorwerp specifiek en duidelijk is:
#* er staat een bepaald lidwoord voor (bv.: a, az = ''de, het'' bij: a ház'''at''' = ''het huis'', az autó'''t''' = ''de auto''),
|-
#* er is een bezitsaanduiding achter het lijdend voorwerp of ervoor staat een aanwijzend voornaamwoord (bv.: házá'''t''' = ''haar/zijn huis'', hibám'''at''' = ''mijn fout'', az'''t''' az autó'''t''' = ''die auto'', ez'''t''' = ''dit, deze'')
|voor het lijdend voorwerp staat geen of een een onbepaald lidwoord of een telwoord voor
#* als het een 3<sup>de</sup> persoon betreft (bv.: ő'''t''' = ''hem, haar'', Ön'''t''' = ''U'', ők'''et''' = ''hen'')
|voor het lijdend voorwerp staat een bepaald lidwoord
#* als het gaat om een eigennaam, zoals van een persoon of plaats (bv.: János'''t''' lát<u>tad</u> = ''Je zag János'', Bencé'''t''' üldöz<u>i</u> = ''Hij volgt Bence'', Budapest'''et''' mutat<u>ja</u> = ''Hij laat Boedapest zien'')
#*|Vergelijk: eregy staatház'''at''' = ''een bepaaldhuis'', lidwoordsok voorautó'''t''' (bv.= ''veel auto's'', három forint'''ot''' = ''3 forint''<br>Tegenover: a, az = ''de, het'' bij: a ház'''at''' = ''het huis'', az autó'''t''' = ''de auto''),
#* er is geen verwijzing naar een al eerder genoemd of in een bijzin genoemd lijdend voorwerp, bijvoorbeeld: ért<u>em</u> (az'''t'''), amit kérsz = Ik begrijp (dat), wat je vraagt/wilt.
|-
|achter het lijdend voorwerp staat geen bezitsaanduiding
|achter het lijdend voorwerp staat een bezitsaanduiding
|a házá'''t''' = ''haar/zijn huis'', hibám'''at''' = ''mijn fout''
|-
#* |er is geen bezitsaanduidinggeen aanwijzend voornaamwoord achtervoor het lijdend voorwerp staat,
|voor het lijdend voorwerp staat een aanwijzend voornaamwoord
| az'''t''' az autó'''t''' = ''die auto'', ez'''t''' = ''dit, deze''
|-
#* |er is geen verwijzing naar een al eerder genoemd of bekend verondersteld lijdend voorwerp,
#* |er is geeneen verwijzing naar een al eerder genoemd of in een bijzin genoemd lijdend voorwerp, bijvoorbeeld: ért<u>em</u> (az'''t'''), amit kérsz = Ik begrijp (dat), wat je vraagt/wilt.
|ért<u>em</u> (az'''t'''), amit kérsz = Ik begrijp (dat), wat je vraagt/wilt.
|-
|het lijdend voorwerp betreft een 1<sup>ste</sup> of 2<sup>de</sup> persoon
|het lijdend voorwerp betreft een 3<sup>de</sup> persoon
|Vergelijk: engem(et) = ''mij'', téged(et) = ''jou'', minket = ''ons'', titeket/beneteket = ''jullie''<br>Tegenover: ő'''t''' = ''hem, haar'', Ön'''t''' = ''U'', ők'''et''' = ''hen''
|-
|
|het lijdend voorwerp is een eigennaam, zoals van een persoon of plaats
#* als het gaat om een eigennaam, zoals van een persoon of plaats (bv.: |János'''t''' lát<u>tad</u> = ''Je zag János'', Bencé'''t''' üldöz<u>i</u> = ''Hij volgt Bence'', Budapest'''et''' mutat<u>ja</u> = ''Hij laat Boedapest zien'')
|}
Als het onderwerp de 1<sup>ste</sup> persoon enkelvoud (én = ''ik'', wordt weggelaten) en het lijdend voorwerp de 2<sup>de</sup> persoon (téged = ''jou'', of titeket = ''jullie'') betreft is er een speciale vervoeging met de uitgang: -lak/-lek.
1.255

bewerkingen